ایقاع چیست؟
ایقاع در حقوق به عمل حقوقی یکطرفه گفته میشود که با ارادهٔ تنها یک نفر (ایقاعکننده) ایجاد میشود و برای تحقق آن، رضایت طرف دیگر لازم نیست. برخلاف عقد که نیاز به توافق دو یا چند طرف دارد، ایقاع فقط با ارادهٔ یک طرف بهوجود میآید و اثر حقوقی ایجاد میکند.
ویژگیهای ایقاع در حقوق:
-
یکجانبه بودن: تنها ارادهٔ ایقاعکننده کافی است (مثل طلاق، فسخ قرارداد، ابراء).
-
نیاز به قصد انشا: باید قصد ایجاد اثر حقوقی وجود داشته باشد.
-
معمولاً نیاز به اطلاعرسانی دارد: برخی ایقاعها مانند طلاق باید به طرف مقابل اعلام شوند.
نمونههای مهم ایقاع در حقوق ایران:
-
طلاق (به ارادهٔ مرد یا به درخواست زن در موارد خاص)
-
فسخ قرارداد (مثل فسخ بیع توسط خریدار یا فروشنده در شرایط مشخص)
-
ابراء (بخشش دین توسط طلبکار)
-
وصیت تملیکی یکطرفه
-
اخذ به شفعه (در ملک مشاع)
تفاوت ایقاع با عقد:
| ایقاع | عقد |
|---|---|
| یکجانبه است | دو یا چندجانبه است |
| نیاز به رضایت طرف مقابل ندارد | نیاز به توافق دارد |
| مثل طلاق | مثل بیع (خریدوفروش) |
